Of het nu je partner is, je schoonmoeder of iemand anders in je omgeving: omgaan met een narcistische persoonlijkheid is niet altijd makkelijk. Maar wat is een narcist nu eigenlijk? Met de onderstaande tips kan je beter begrijpen wat narcisme precies is en hoe je ermee om kan gaan.

Wat is een narcistische persoonlijkheid?

Een narcistische persoonlijkheid is een persoonlijkheidsstoornis waarbij iemand zichzelf belangrijker vindt dan anderen. Dit uit zich op twee verschillende manieren. Aan de ene kant vindt een narcist zichzelf heel bijzonder en wil hij graag goed gevonden worden.

De stoornis is vernoemd naar het Oudgriekse verhaal Narcissus van Ovidius. Narcissus was een man die zo verliefd werd op zijn eigen spiegelbeeld in het water, dat hij alleen nog maar naar zijn reflectie wilde kijken. Uiteindelijk veranderde hij in een narcis, de bloem die altijd met zijn kopje naar beneden hangt. Zo kon hij voor eeuwig naar zichzelf kijken in het meer.

Aan de andere kant zijn veel narcistische mensen extreem onzeker en vatbaar voor een gevoel van minderwaardigheid. Ze hebben de goedkeuring van anderen nodig om zich goed te voelen, en kunnen instorten wanneer ze die goedkeuring niet krijgen. Mensen met deze stoornis zijn daardoor extra gevoelig voor depressieve klachten.

Kenmerken narcist

Omdat narcisme gekenmerkt wordt door tegenstrijdige gevoelens, is het erg lastig om deze persoonlijkheidsstoornis te herkennen. De onderstaande kenmerken worden vaak gezien bij een narcistische persoonlijkheid, maar kunnen ook voorkomen bij andere psychische problemen:

  • Grote overtuiging specialer te zijn dan anderen
  • Sterke drang om bewonderd te worden
  • Gebrek aan empathie
  • Kan heel charmant overkomen
  • Ego is heel belangrijk
  • Behoefte aan het hebben van macht
  • Extreme mate van jaloezie
  • Grote behoefte aan aandacht
  • Weinig vertoon van schuldgevoelens
  • Soms agressief
  • Kan slecht tegen kritiek

Narcisme in je omgeving

Als je een relatie hebt met iemand die narcistisch is, kan dat heel lastig zijn. Dit geldt zowel voor romantische relaties als voor familiebanden. Omdat een narcist erg op zichzelf gericht is, kan het lastig zijn om een gelijkwaardig partnerschap te hebben. Daarnaast kunnen mensen met een narcistische persoonlijkheid erg manipulerend zijn, waardoor hun omgeving zich niet serieus genomen voelt.

Verborgen narcisme

Sommige mensen met narcisme zetten naar de een masker op. Dit wordt ook wel ‘verborgen narcisme’ genoemd. De vervelende kanten van hun narcistische persoonlijkheid komt pas naar voren in thuissituaties. Hierdoor hebben vooral zijn meest naaste relaties er last van.

Bij verborgen narcisme komt vaak de onzekere kant van de stoornis meer naar voren. Waar ‘gewone’ narcisten vaak extreem van zichzelf overtuigd zijn, geldt dat niet voor deze groep. Zij proberen zich uit alle macht als ‘normaal’ te presenteren, maar geloven hier zelf eigenlijk niet in. Hierdoor zijn ze gevoeliger voor stress en kunnen ze zich erg vastklampen aan hun naasten.

Behandeling narcisme

Persoonlijkheidsstoornissen, zoals narcisme, zijn lastig te behandelen. Door middel van psychotherapie kan iemand met een narcistische persoonlijkheid leren hoe hij zich moet gedragen binnen de maatschappij. In therapie leert hij copingsstrategieën, manieren om met negatieve gebeurtenissen om te gaan.

Omdat narcisten erg gevoelig kunnen zijn voor externe kritiek, wordt gewerkt aan het zelfbeeld. De gevoeligheid voor depressies wordt opgevangen door het maken van een crisisplan. Daarnaast wordt vaak groepstherapie aangeboden, zodat er ook in contact met anderen kan worden geoefend.

Omgaan met een narcist

Als je te maken hebt met een narcistische persoonlijkheid in je directe omgeving, kan dat moeilijk zijn om mee om te gaan. De volgende tips kunnen helpen:

  • Probeer begripvol te zijn. Dat betekent niet dat je alles hoeft goed te praten, maar probeer wel te begrijpen waar het gedrag vandaan komt.
  • Geef duidelijk je grenzen aan. Narcisten zijn geneigd om veel te vragen van hun naasten. Zorg dus dat je zelf weet waar je grens ligt, en geef die vriendelijk maar vastberaden aan.
  • Speel geen spelletjes. Zowel jij als de narcist hebben het meeste aan rustige, duidelijke communicatie. Zeg dus helder waar het op staat, zonder passief agressieve ondertonen.
  • Bouw een netwerk op. Omdat narcisme zich kenmerkt door een gebrek aan empathie, kan je je als partner of kind van een narcist best eenzaam voelen. Verzamel dus vrienden om je heen die wél met je meeleven en je steunen.
  • Zorg voor ontspanning. Door samen leuke dingen te ondernemen, houd je de relatie leuk. Hierdoor is het makkelijker om positief te blijven, omdat je niet alleen maar bezig bent met het narcistische aspect.
  • Zie het narcisme als onderdeel, niet als geheel. Een persoonlijkheidsstoornis is erg lastig. Probeer het te zien als iets wat iemand heeft, niet iets wat iemand is. Hierdoor kan je ook de positieve en leuke kanten blijven zien.
  • Denk niet dat je de narcist kan veranderen. Therapie kan soms helpen om ermee om te gaan, maar helemaal veranderen kan je het niet. Bespaar jezelf dus het gevoel van falen en accepteer de situatie zoals die is.
  • Neem afstand. Lukt het je niet om de positieve kanten te zien en de situatie te accepteren? Neem dan afstand. Dit hoeft niet voor altijd te zijn, een paar dagen kan al verschil maken.

Meer lezen over narcistische persoonlijkheidsstoornis kan op deze website >>